Thủ tục kiểm kê tiền mặt trong kiểm toán: Quy trình, chứng từ và lưu ý quan trọng
Kiểm kê tiền mặt là một phần quan trọng trong quy trình kiểm toán tài chính. Việc chứng kiến kiểm kê tiền mặt giúp kiểm toán viên đánh giá tính hiện hữu (existence), quyền sở hữu (ownership) và tính trung thực của số dư tiền mặt được trình bày trên báo cáo tài chính; Tiền mặt luôn là khoản dễ biến động và có rủi ro gian lận cao, do đó cần được kiểm tra một cách cẩn trọng, đúng quy trình, và có hồ sơ lưu trữ đầy đủ.
Vậy cùng các chuyên gia là kiểm toán viên nhiều năm kinh nghiệm của Thương hiệu Dichvukiemtoanbctc.com tìm hiểu chi tiết về nội dung này các bạn nhé.
Thủ tục kiểm kê tiền mặt trong kiểm toán
Mục tiêu của việc chứng kiến kiểm kê tiền mặt là để làm gì?
Chứng kiến kiểm kê tiền mặt nhằm đạt các mục tiêu kiểm toán sau:
Xác minh tính hiện hữu: Tiền mặt tồn quỹ có thực sự tồn tại tại thời điểm kiểm kê?
Xác nhận quyền sở hữu: Tiền mặt đó có thuộc quyền kiểm soát của đơn vị được kiểm toán?
Đánh giá kiểm soát nội bộ: Xem xét quy trình kiểm quỹ, lưu trữ, lập chứng từ có phù hợp quy định không.
Phát hiện sai lệch: Nếu có chênh lệch giữa sổ sách và thực tế, kiểm toán viên cần đánh giá nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.
Quy trình kiểm kê tiền mặt trong kiểm toán báo cáo tài chính
🔹 Bước 1: Chuẩn bị trước khi kiểm kê
Gửi thông báo kiểm kê cho đơn vị được kiểm toán (có thể kiểm kê bất ngờ nếu cần).
Thu thập thông tin liên quan: Sổ quỹ tiền mặt (TK 111); Phiếu thu/chi của năm tài chính (Kiểm toán); Bảng kê tiền mặt tồn quỹ; Quy chế tài chính nội bộ liên quan đến quản lý quỹ.
Kiểm toán viên cần xác định thời điểm kiểm kê phù hợp, thường là vào cuối kỳ kế toán hoặc khi nghi ngờ có dấu hiệu bất thường.
🔹 Bước 2: Chứng kiến kiểm kê tiền mặt
Kiểm toán viên trực tiếp có mặt tại địa điểm giữ tiền mặt (thường là két sắt tại trụ sở công ty khách hàng được kiểm toán).
Cùng với thủ quỹ, kế toán, ban giám đốc (nếu có), tiến hành mở két, kiểm đếm tiền mặt theo:
Loại mệnh giá.
Loại tiền tệ (VNĐ, ngoại tệ).
Tình trạng vật lý (rách, cũ, tiền không sử dụng được).
🔹 Bước 3: Đối chiếu số liệu và lập biên bản kiểm kê
So sánh tổng số tiền thực tế với số dư trên sổ quỹ, sổ cái TK 111.
Lưu ý chữ ký: thủ quỹ, kế toán, đại diện ban lãnh đạo, kiểm toán viên chứng kiến.
🔹 Bước 4: Ghi nhận và lưu trữ hồ sơ kiểm toán
Biên bản kiểm kê được đưa vào hồ sơ kiểm toán (working paper).
Nếu phát sinh chênh lệch hoặc dấu hiệu bất thường → kiểm toán viên phải đánh giá ảnh hưởng trọng yếu và có thể mở rộng kiểm tra các khoản liên quan khác (phiếu chi khống, chi ngoài sổ,…). Ghi chú trong chương trình kiểm toán về tiền mặt, để kết luận cuối cùng trên báo cáo kiểm toán.
Mẫu biên bản kiểm kê tiền mặt mới nhất năm 2025
TẢI NGAY: D132 – Phieu chung kien kiem ke TM (x) (1)
Các chứng từ liên quan khi kiểm kê tiền mặt
| STT | Loại chứng từ | Ghi chú |
| 1 | Biên bản kiểm kê tiền mặt | Có chữ ký đầy đủ |
| 2 | Sổ quỹ tiền mặt | In ra bản giấy |
| 3 | Phiếu thu, phiếu chi | Trong thời gian gần kiểm kê |
| 4 | Giấy xác nhận gửi tiền đang xử lý | Nếu có tiền đi ngân hàng |
| 5 | Quy chế tài chính nội bộ | Về quy trình kiểm quỹ |
Những lưu ý quan trọng khi kiểm toán tiền mặt
Không kiểm kê tiền mặt qua báo cáo, file Excel – bắt buộc phải trực tiếp chứng kiến kiểm đếm thực tế.
Nếu không thể kiểm kê (do từ chối, hoặc không có tiền mặt tồn) → phải lập thư xác nhận trách nhiệm từ ban giám đốc
Trường hợp kiểm toán bất ngờ nên có sự phối hợp chặt chẽ với lãnh đạo doanh nghiệp.
Luôn đảm bảo tính độc lập và khách quan, không để người của doanh nghiệp tự ghi nhận rồi báo lại.
Rủi ro thường gặp & biện pháp kiểm soát
| Rủi ro kiểm toán | Biện pháp kiểm soát |
| Ghi nhận sai số dư tiền mặt | Kiểm kê thực tế, so sánh với sổ sách |
| Tiền mặt không thuộc quyền kiểm soát | Yêu cầu chứng từ xác nhận sở hữu |
| Phiếu chi/thu không có chứng từ gốc | Đối chiếu hồ sơ thanh toán |
| Ghi nhận tiền ảo (không hiện hữu) | Đếm tiền trực tiếp, lập biên bản có chứng kiến |
Kết luận
Chứng kiến kiểm kê tiền mặt là một thủ tục kiểm toán bắt buộc và có ý nghĩa quan trọng trong việc xác minh độ chính xác của báo cáo tài chính. Việc tuân thủ đầy đủ quy trình từ khâu chuẩn bị, kiểm đếm, lập biên bản cho đến lưu trữ hồ sơ sẽ giúp kiểm toán viên:
- Phát hiện sớm sai phạm hoặc gian lận.
- Đảm bảo sự minh bạch của thông tin tài chính.
- Nâng cao độ tin cậy của báo cáo kiểm toán.
🔎 Bạn đang tìm đơn vị dịch vụ kiểm toán tài chính chuẩn IFRS thực hiện kiểm kê tiền mặt đúng chuẩn, đúng quy trình, có kinh nghiệm làm việc với doanh nghiệp lớn, nhỏ trên toàn quốc?
👉 Hãy liên hệ ngay Thương hiệu Dichvukiemtoanbctc.com gặp MR CÁC – đội ngũ kiểm toán viên hơn 15 năm kinh nghiệm, phục vụ tận nơi – tận tâm – minh bạch!
Tác giả: Trần Thường Các – Founder của thương hiệu Dichvukiemtoanbctc.com 15+ kinh nghiệm.
