Điều chỉnh hồi tố là gì? và ví dụ minh họa

Điều chỉnh hồi tố là gì? Khi nào thì kiểm toán viên tiến hành điều chỉnh hồi tố? cùng các chuyên gia kiểm toán của thương hiệu dichvukiemtoanbctc.com 15+ năm kinh nghiệm tìm hiểu chi tiết nhất các bạn nhé.

Điều chỉnh hồi tố là gì?

Căn cứ theo điểm b khoản 4 Điều 7 Thông tư 24/2024/TT-BTC có định nghĩa điều chỉnh hồi tố trong báo cáo tài chính như sau:

Điều chỉnh hồi tố là việc đơn vị thực hiện điều chỉnh số liệu các chỉ tiêu thuộc khoản mục tài sản, nợ phải trả, tài sản thuần đã trình bày trên báo cáo tài chính năm trước bằng cách điều chỉnh số dư đầu kỳ trên báo cáo tài chính năm hiện tại, gồm điều chỉnh số liệu cột số đầu năm trên báo cáo tình hình tài chính năm hiện tại, dòng số dư đầu năm trên báo cáo về những thay đổi trong tài sản thuần năm hiện tại và thuyết minh báo cáo tài chính năm hiện tại.

Đơn vị thực hiện điều chỉnh hồi tố trong các trường hợp sau đây:

Phát hiện các sai sót trọng yếu.
Thực hiện theo yêu cầu/kiến nghị của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

>>> điều chỉnh hồi tố được hiểu là việc đơn vị thực hiện điều chỉnh số liệu các chỉ tiêu thuộc khoản mục tài sản, nợ phải trả, tài sản thuần đã trình bày trên báo cáo tài chính năm trước bằng cách điều chỉnh số dư dầu kỳ trên báo cáo tài chính năm hiện tại, gồm điều chỉnh số liệu cột số đầu năm trên báo cáo tình hình tài chính năm hiện tại, dòng số dư đầu năm trên báo cáo về những thay đổi trong tài sản thuần năm hiện tại và thuyết minh báo cáo tài chính năm hiện tại.

Đơn vị kế toán có phải kiểm tra việc điều chỉnh hồi tố khi khóa sổ kế toán năm không?

“Căn cứ theo điểm b khoản 8 Điều 6 Thông tư 24/2024/TT-BTC có hướng dẫn như sau:

b) Trình tự khoá sổ kế toán

b1) Bước 1: Kiểm tra, đối chiếu thông tin, số liệu trước khi khoá sổ kế toán

– Cuối kỳ kế toán, sau khi đã hạch toán hết các chứng từ kế toán phát sinh trong kỳ vào sổ kế toán, xử lý kết chuyển cuối kỳ, kế toán phải tiến hành đối chiếu số liệu đã ghi sổ, bao gồm đối chiếu số liệu tiền, số liệu hàng tồn kho, số liệu tài sản cố định, số dư các khoản phải thu, phải trả và các số liệu kế toán khác với các bên và các tài liệu có liên quan để đảm bảo phù hợp, khớp đúng.

– Đối với Sổ kế toán chi tiết tiền mặt, khi khóa sổ phải thực hiện đối chiếu với Sổ quỹ tiền mặt và tiền mặt thực tế có tại đơn vị đảm bảo chính xác, khớp đúng. Riêng ngày cuối tháng nếu đơn vị có tồn quỹ tiền mặt phải lập Bảng kiểm kê quỹ tiền mặt theo thực tế kiểm kê, Bảng kiểm kê quỹ tiền mặt phải được lưu cùng với Sổ kế toán chi tiết tiền mặt ngày cuối cùng của tháng.

– Đối với Sổ tiền gửi ngân hàng, kho bạc, khi khóa sổ phải đối chiếu số liệu từng tài khoản tiền gửi của đơn vị với ngân hàng, kho bạc nhà nước đảm bảo chính xác, khớp đúng. Xác nhận đối chiếu số liệu với ngân hàng, kho bạc nhà nước (có chữ ký và dấu của ngân hàng, kho bạc nhà nước) phải được lưu cùng Sổ tiền gửi ngân hàng, kho bạc hàng tháng.

– Tiến hành cộng số phát sinh bên Nợ, số phát sinh bên Có của tất cả các tài khoản trên sổ kế toán tổng hợp và sổ, thẻ kế toán chi tiết. Lập Bảng tổng hợp sổ kế toán chi tiết đối với các tài khoản phải mở nhiều sổ chi tiết. Sau đó tiếp tục tiến hành đối chiếu giữa số liệu trên sổ kế toán tổng hợp với số liệu trên sổ, thẻ kế toán chi tiết hoặc Bảng tổng hợp sổ kế toán chi tiết đảm bảo số liệu khớp đúng.

– Sau khi đảm bảo khớp đúng, thì đơn vị tiến hành khoá sổ kế toán. Trường hợp có chênh lệch, thì phải xác định nguyên nhân và xử lý số chênh lệch cho đến khi khớp đúng.

b2) Bước 2: Khoá sổ kế toán

– Trước khi khoá sổ kế toán năm, đơn vị phải kiểm tra xem trong năm có điều chỉnh hồi tố, áp dụng hồi tố hay không. Nếu có, thì phải tính toán lại số dư đầu năm.

– Khi khóa sổ, trên sổ kế toán phải thể hiện được các thông tin như sau:

+ Số dư đầu kỳ: Phải thể hiện được số dư mang sang từ kỳ trước. Riêng đối với số dư đầu năm thì phải thể hiện được số dư mang sang từ năm trước; tổng cộng số đã điều chỉnh hồi tố, áp dụng hồi tố và số dư đầu năm sau khi điều chỉnh hồi tố, áp dụng hồi tố (nếu có);

+ Tổng cộng số phát sinh trong kỳ khóa sổ;”

>>> Vậy, trước khi khóa sổ kế toán năm thì đơn vị kế toán cần phải kiểm tra xem trong năm có điều chỉnh hồi tố, áp dụng hồi tố hay không. Nếu có điều chỉnh hồi tố, áp dụng hồi tố thì phải tính toán lại số dư đầu năm.

Ví dụ minh họa về điều chỉnh hồi tố

Bối cảnh: Khi kiểm toán năm 2024, KTV phát hiện năm 2023 doanh nghiệp bỏ sót chi phí thưởng cuối năm cho nhân viên 2.000 triệu (đã phát sinh nghĩa vụ trước 31/12/2023).

Thuế TNDN: 20%.

BCTC 2023 đã phát hành.

1) Ảnh hưởng đúng ra đối với năm 2023 (kỳ trước)

Chi phí 2023: +2.000

Lợi nhuận trước thuế 2023: -2.000

Thuế TNDN 2023 (20%): -400

Lợi nhuận sau thuế 2023: -1.600

=> Nghĩa là PAT (Profit After Tax) 2023 đã trình bày bị cao hơn 1.600 triệu do bỏ sót chi phí.

2) Cách điều chỉnh hồi tố trong năm 2024

(a) Điều chỉnh số dư đầu kỳ 01/01/2024 – ghi ròng sau thuế vào lợi nhuận giữ lại và ghi nhận nghĩa vụ phải trả còn “quên” kỳ trước:

Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối: 1.600

Nợ Thuế TNDN phải thu (hoặc giảm “Thuế TNDN phải trả”): 400

Có Phải trả người lao động/Chi phí phải trả: 2.000

Diễn giải: Nếu ghi đúng, 2023 sẽ nộp thuế ít hơn 400 ⇒ tại 01/01/2024 tạo khoản thuế phải thu 400 (hoặc giảm phải nộp) và giảm VCSH 1.600 do lợi nhuận 2023 thực tế thấp hơn.

(b) Trình bày lại số so sánh 2023 trên BCTC 2024

BCKQHĐKD 2023 (so sánh):

Chi phí: +2.000 | Thuế TNDN: -400 | Lợi nhuận sau thuế: -1.600.

BCĐKT tại 31/12/2023 (so sánh):

Phải trả: +2.000 | Thuế TNDN phải thu/giảm phải nộp: +400 | Vốn CSH (LNCPP): -1.600.

Bản chất sai sót: “Bỏ sót ghi nhận chi phí thưởng cuối năm 2023.”

Số tiền và khoản mục chịu ảnh hưởng: chi phí, thuế TNDN, LNCPP, phải trả.

Ảnh hưởng định lượng: như ở (1).

Khẳng định đã trình bày lại số so sánh và điều chỉnh số dư đầu năm.

Kết luận

Điều chỉnh hồi tố là việc sửa sai số liệu của kỳ trước ngay trong BCTC năm hiện tại bằng cách điều chỉnh số dư đầu kỳ, trình bày lại cột “Số đầu năm/Số kỳ trước”, và thuyết minh đầy đủ nguyên nhân – số tiền – ảnh hưởng.

Kiểm toán viên yêu cầu điều chỉnh khi phát hiện sai sót trọng yếu hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Về ghi sổ, phần chênh lệch ròng sau thuế được điều vào Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đầu năm, đồng thời cập nhật các khoản mục tài sản/nợ liên quan và tính lại thuế (hiện hành/hoãn lại nếu phát sinh). Nếu ban giám đốc không chấp nhận điều chỉnh, kiểm toán viên phải sửa đổi ý kiến kiểm toán (thường ngoại trừ; nếu ảnh hưởng lan tỏa, trái ngược).

10 câu hỏi thường gặp về điều chỉnh hồi tố

1) Điều chỉnh hồi tố khác gì “áp dụng hồi tố” và “điều chỉnh phi hồi tố”?

Trả lời: Điều chỉnh hồi tố: sửa sai sót kỳ trước.

Áp dụng hồi tố: thay đổi chính sách kế toán có hiệu lực hồi tố (nếu chuẩn mực yêu cầu/cho phép).

Phi hồi tố (prospective): thay đổi ước tính kế toán (khấu hao, dự phòng…) ghi từ kỳ hiện tại trở đi, không chạm số so sánh.

2) Khi nào bắt buộc thực hiện điều chỉnh hồi tố?

Trả lời: Khi phát hiện sai sót trọng yếu của kỳ trước hoặc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu/kiến nghị.

3) Điều chỉnh hồi tố có cần sửa BCTC đã phát hành không?

Trả lời: Thực tế không “sửa” bộ BCTC đã phát hành; doanh nghiệp trình bày lại số so sánh trong BCTC năm hiện tại, điều số dư đầu năm, và thuyết minh rõ.

4) Phần chênh lệch đưa vào đâu trên sổ sách?

Trả lời: Ghi ròng sau thuế vào Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đầu năm; đồng thời ghi nhận/điều chỉnh các khoản mục tài sản, nợ phải trả liên quan (ví dụ phải trả, phải thu, hàng tồn kho…).

5) Có phải tính lại thuế TNDN hoãn lại khi điều chỉnh hồi tố?

Trả lời: Có thể. Nếu việc trình bày lại làm thay đổi chênh lệch tạm thời thì phải xác định lại thuế TNDN hoãn lại theo chuẩn mực thuế thu nhập.

6) Sai sót nhỏ, không trọng yếu có cần điều chỉnh hồi tố?

Trả lời: Thường không. Doanh nghiệp có thể ghi nhận vào kỳ phát hiện; tuy nhiên vẫn nên thuyết minh nếu có ý nghĩa đối với người sử dụng BCTC.

7) Kiểm toán viên đưa ý kiến gì nếu doanh nghiệp từ chối điều chỉnh?

Trả lời: Thường là ý kiến ngoại trừ do không tuân thủ chuẩn mực; nếu ảnh hưởng lan tỏa/pervasive, có thể ý kiến trái ngược.

8) Điều chỉnh hồi tố ảnh hưởng thế nào đến EPS và các chỉ tiêu hiệu quả?

Trả lời: Các chỉ tiêu lợi nhuận (EBIT, PBT, PAT) của kỳ so sánh sẽ trình bày lại, do đó EPS kỳ so sánh cũng tính lại tương ứng.

9) Cần thuyết minh những gì khi điều chỉnh hồi tố?

Trả lời: Ít nhất gồm: bản chất sai sót, số tiền theo từng khoản mục bị ảnh hưởng, tác động trước/thuế/sau thuế, tác động lên VCSH đầu năm, và xác nhận đã trình bày lại số so sánh.

10) Mẫu bút toán đầu kỳ thường gặp khi điều chỉnh hồi tố?

Trả lời:

Ví dụ sai sót bỏ sót chi phí kỳ trước:

Nợ LNST chưa phân phối (ròng sau thuế)

Nợ/Có Thuế TNDN phải thu/phải trả (phần thuế hiện hành)

Có Chi phí phải trả/Phải trả người lao động (hoặc Nợ tài sản tương ứng, tùy bản chất sai sót)

Tip triển khai: Lập bảng đối chiếu trước–sau, tách trước thuế/thuế/sau thuế, cập nhật BCĐKT (số đầu năm), BCKQHĐKD (số so sánh), BCLCTT (nếu bị ảnh hưởng), và thuyết minh theo đúng mẫu doanh nghiệp đang áp dụng.

📞 Hotline: GỌI NGAY 098 225 4812 – Mr. Trần Thường Các.

TÁC GIẢ: Trần Thường Các Founder thuong hieu dichvukiemtoanbctc.com.