Khi nào kiểm toán viên đưa ra ý kiến kiểm toán ngoại trừ và ví dụ cụ thể: Tìm hiểu cùng chuyên gia kiểm toán

Trong cuộc kiểm toán một đơn vị được kiểm toán thì trong những trường hợp nào kiểm toán viên hành nghề sẽ đưa ra ý kiến kiểm toán ngoại trừ? Có phải khi kiểm toán viên bị hạn chế phạm vi kiểm toán? Hay do lý do gì? Ý kiến kiểm toán ngoại trừ (tiếng Anh: Qualified opinion) là một trong những dạng ý kiến kiểm toán không phải là ý kiến chấp nhận toàn phần; Cùng dich vu kiem toan doc lap chuyên nghiệp chuẩn VAS của thương hiệu dichvukiemtoanbctc.com 15+ năm kinh nghiệm tìm hiểu chi tiết nhất các bạn nhé.

Khi nào kiểm toán viên đưa ra ý kiến kiểm toán ngoại trừ và ví dụ cụ thể

Ý kiến kiểm toán ngoại trừ là gì?

Ý kiến kiểm toán ngoại trừ (trong tiếng Anh: Qualified opinion) còn gọi là ý kiến chấp nhận từng phần; Ý kiến kiểm toán ngoại trừ được đưa ra trong trường hợp kiểm toán viên cho rằng báo cáo tài chính chỉ phản ánh trung thực và hợp lí tình hình tài chính, kết quả kinh doanh, dòng tiền của đơn vị xét trên các khía cạnh trọng yếu nếu không bị ảnh hưởng bởi yếu tố tùy thuộc.

Cụ thể, Kiểm toán viên phải trình bày “ý kiến kiểm toán ngoại trừ” khi:

Dựa trên các bằng chứng kiểm toán đầy đủ, thích hợp đã thu thập được, kiểm toán viên kết luận là các sai sót, xét riêng lẻ hay tổng hợp lại, có ảnh hưởng trọng yếu nhưng không lan tỏa đối với báo cáo tài chính; hoặc:
Kiểm toán viên không thể thu thập được đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp để làm cơ sở đưa ra ý kiến kiểm toán, nhưng kiểm toán viên kết luận rằng những ảnh hưởng có thể có của các sai sót chưa được phát hiện (nếu có) có thể là trọng yếu nhưng không lan tỏa đối với báo cáo tài chính.

Đặc trưng của loại ý kiến kiểm toán ngoại trừ là gì?

Trường hợp có yếu tố ngoại trừ: Kiểm toán viên (KTV) có bất đồng với Ban giám đốc hoặc do công việc kiểm toán bị giới hạn là quan trọng nhưng không liên quan đến một số lượng lớn các khoản mục tới mức mà phải đưa ý kiến không chấp nhận.

Cơ sở của ý kiến kiểm toán ngoại trừ:

Công ty chưa trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho, dẫn đến khoản mục “Hàng tồn kho” (Mã số 140) trên Bảng cân đối kế toán đang được phản ánh theo giá gốc là XXX1 VND thay vì phải phản ánh theo giá trị thuần có thể thực hiện được. Việc ghi nhận như vậy là không tuân thủ chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán (doanh nghiệp) Việt Nam.

Các tài liệu tại Công ty cho thấy, nếu phản ánh theo giá trị thuần có thể thực hiện được thì khoản mục “Hàng tồn kho” trên Bảng cân đối kế toán sẽ giảm đi là XXX2 VND. Đồng thời, trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, chỉ tiêu “Giá vốn hàng bán” sẽ tăng là XXX2 VND, chỉ tiêu “Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành” và “Lợi nhuận sau thuế” sẽ giảm đi tương ứng là XXX3 VND.

Ý kiến kiểm toán ngoại trừ

Theo ý kiến của chúng tôi, ngoại trừ ảnh hưởng của vấn đề nêu tại đoạn “Cơ sở của ý kiến kiểm toán ngoại trừ”, báo cáo tài chính đã phản ánh trung thực và hợp lí, trên các khía cạnh trọng yếu tình hình tài chính của Công ty ABC tại ngày 31/12/20×1, cũng như kết quả hoạt động kinh doanh và tình hình lưu chuyển tiền tệ cho năm tài chính kết thúc cùng ngày, phù hợp với chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán (doanh nghiệp) Việt Nam và các qui định pháp lí có liên quan đến việc lập và trình bày báo cáo tài chính.

– Trường hợp có yếu tố tùy thuộc: Là yếu tố không chắc chắn vì phụ thuộc vào các sự kiện tương lai nằm ngoài khả năng kiểm soát của đơn vị và KTV.

Ví dụ như một khoản doanh thu có thể bị trả lại trong tương lai sẽ ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của đơn vị và những vấn đề liên quan tới tính liên tục hoạt động kinh doanh của đơn vị.

Việc đưa ra yếu tố tùy thuộc sẽ giúp KTV giảm bớt các rủi ro và làm cho người sử dụng BCTC tiếp tục theo dõi khi sự kiện có thể xảy ra.

Tài liệu tham khảo:

Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam.

Chuẩn mực kiểm toán số 705, Ý kiến kiểm toán không phải là ý kiến chấp nhận toàn phần.

>>> Xem chi tiết: Phân biệt các loại ý kiến kiểm toán trong báo cáo kiểm toán.

Ví dụ số 1 – trích đề Đề thi môn kiểm toán và dịch vụ đảm CPA 2024 đề chẵn

Nguồn uy tín: https://dichvukiemtoanbctc.com/de-thi-mon-kiem-toan-va-dich-vu-dam-cpa-2024-de-chan.html

Tình huống 3: Bảng cân đối kế toán của Công ty TNHH Phú Quý cho năm tài chính 2024 bao gồm 80 tỷ đồng trong khoản mục tiền mặt và các khoản tương đương tiền, được gửi tại một ngân hàng ở Châu Phi. Tuy nhiên, kiểm toán viên không thể xác minh số dư này tại ngày 31/12/2024 do các vấn đề chính trị và gián đoạn giao thông tại khu vực. Tổng tài sản của Công ty tại ngày 31/12/2024 là 900 tỷ đồng, và lợi nhuận trước thuế là 300 tỷ đồng.

Giải đề thi kiểm toán năm 2024, chứng chỉ CPA Việt Nam

Ta phân tích tình huống 3 của Công ty TNHH Phú Quý như sau:

Thực tế: Doanh nghiệp có 80 tỷ đồng trong khoản mục tiền và tương đương tiền gửi ở một ngân hàng tại Châu Phi.

Vấn đề: Kiểm toán viên không thể xác minh số dư này (không nhận được xác nhận ngân hàng, không có bằng chứng thay thế đáng tin cậy).

Bản chất: Đây là hạn chế phạm vi kiểm toán (limitation of scope).

Đánh giá mức độ trọng yếu:

Tổng tài sản = 900 tỷ → 80 tỷ chiếm ~8,9%.
Lợi nhuận trước thuế = 300 tỷ → số dư này chiếm ~26,7% lợi nhuận trước thuế.

Như vậy, sai sót/hạn chế này trọng yếu, nhưng không lan tỏa đến toàn bộ BCTC (chỉ tập trung vào khoản mục tiền).

👉 Ý kiến kiểm toán phù hợp: Ý kiến ngoại trừ (Qualified opinion).

Lý do: Vì kiểm toán viên không thể thu thập đầy đủ bằng chứng thích hợp về tính hiện hữu và khả năng thu hồi của 80 tỷ đồng tiền gửi. Sai sót trọng yếu nhưng chỉ ảnh hưởng đến một khoản mục, không làm sai lệch toàn bộ BCTC.

Kết luận

Ý kiến kiểm toán ngoại trừ (Qualified opinion) thường được đưa ra khi kiểm toán viên phát hiện sai sót trọng yếu nhưng KHÔNG LAN TỎA hoặc BỊ HẠN CHẾ PHẠM VI KIỂM TOÁN ở một số khoản mục cụ thể.
Trong các tình huống như Công ty Phú Quý (80 tỷ đồng tiền gửi không xác minh được), việc phát hành ý kiến ngoại trừ giúp đảm bảo báo cáo kiểm toán vẫn trung thực, khách quan nhưng đồng thời cảnh báo cho người sử dụng BCTC về rủi ro tiềm ẩn. Đây là công cụ quan trọng giúp nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro cho các bên liên quan khi ra quyết định.

>>> Liên hệ ngay 098 225 4812, Bạn cần chuyên gia tư vấn báo phí kiểm toán trọn gói.

5 câu hỏi FAQ về ý kiến kiểm toán ngoại trừ

1) Khi nào kiểm toán viên đưa ra ý kiến ngoại trừ?

Trả lời: Khi có sai sót trọng yếu nhưng không lan tỏa hoặc khi bị hạn chế phạm vi kiểm toán chỉ ảnh hưởng đến một số khoản mục nhất định.

2) Ý kiến ngoại trừ khác gì so với ý kiến không chấp nhận?

Trả lời:

Ngoại trừ: sai sót/hạn chế trọng yếu nhưng giới hạn ở phạm vi hẹp.
Không chấp nhận: sai sót trọng yếu và lan tỏa đến toàn bộ BCTC.

3) Ý kiến ngoại trừ ảnh hưởng như thế nào đến doanh nghiệp?

Trả lời: Doanh nghiệp vẫn có báo cáo tài chính được kiểm toán, nhưng uy tín và khả năng huy động vốn có thể bị ảnh hưởng do nhà đầu tư và ngân hàng đánh giá mức rủi ro cao hơn.

4) Ví dụ thực tế về ý kiến ngoại trừ?

Trả lời: Một công ty chưa trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho đúng quy định, hoặc một khoản tiền gửi ngân hàng ở nước ngoài không thể xác minh được số dư.

5) Ý kiến ngoại trừ có phải là BCTC “sai” không?

Trả lời: Không hoàn toàn. BCTC vẫn có thể phản ánh trung thực, hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu ngoại trừ phần bị ảnh hưởng mà kiểm toán viên nêu rõ trong báo cáo.

📞 Hotline: GỌI NGAY 098 225 4812 – Mr. Trần Thường Các.

TÁC GIẢ: Trần Thường Các Founder thuong hieu dichvukiemtoanbctc.com.

Tham khảo thêm: